Budowanie z klocków LEGO® wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z rozrywką. Jednak z punktu widzenia neurologii i psychologii dzieje się wtedy znacznie więcej niż tylko składanie kolejnych elementów.
Gdy budujesz model, Twój mózg wykonuje jednocześnie dziesiątki różnych operacji. Analizuje kształty, planuje kolejne kroki, podejmuje decyzje, kontroluje ruch dłoni i nieustannie ocenia efekty swojej pracy. To sprawia, że budowanie angażuje wiele obszarów mózgu jednocześnie, a jednocześnie działa relaksująco i pomaga redukować stres.
Nie bez powodu coraz więcej badań wskazuje, że kreatywne aktywności manualne mogą pozytywnie wpływać na koncentrację, samopoczucie i zdolność rozwiązywania problemów.
Mózg uwielbia budować
Podczas budowania aktywują się różne obszary mózgu odpowiedzialne za planowanie, wyobraźnię przestrzenną, pamięć oraz kontrolę ruchu. Neurolodzy zwracają uwagę, że zadania angażujące jednocześnie wzrok, dotyk i ruch są szczególnie wartościowe, ponieważ pobudzają wiele sieci neuronalnych jednocześnie.
Inaczej mówiąc, budowanie z LEGO® nie jest biernym zajęciem. To aktywność, która wymaga ciągłego podejmowania mikrodecyzji:
- który element wybrać,
- gdzie go umieścić,
- jak połączyć go z innymi częściami,
- czy konstrukcja jest stabilna.
Każda z tych czynności stanowi dla mózgu mały trening poznawczy.
Dlaczego budowanie tak skutecznie redukuje stres?
Jednym z najciekawszych zjawisk jest fakt, że budowanie pomaga wielu osobom się wyciszyć. Dzieje się tak dlatego, że mózg skupia uwagę na jednym zadaniu. Kiedy szukasz odpowiednich elementów i koncentrujesz się na konstrukcji, trudniej jest jednocześnie analizować problemy z pracy, listę obowiązków czy codzienne zmartwienia.
Badania pokazują, że kreatywne aktywności manualne mogą obniżać poziom stresu i poprawiać samopoczucie. W badaniu LEGO Play Well aż 86% dorosłych stwierdziło, że zabawa i kreatywne aktywności pomagają im się odprężyć po pracy. To właśnie dlatego wiele osób traktuje budowanie jako formę świadomego odpoczynku.
Stan flow – dlaczego czas znika podczas budowania?
Zdarzyło Ci się usiąść do zestawu LEGO® „na pół godziny”, a po chwili odkryć, że minęły trzy godziny? To efekt tzw. stanu flow.
Flow to stan pełnego zaangażowania w wykonywaną czynność. Mózg jest całkowicie skupiony na zadaniu, a poczucie czasu schodzi na dalszy plan. Badania neurologiczne pokazują, że podczas takich aktywności wzrasta poziom dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego między innymi za motywację i poczucie satysfakcji.
LEGO® wyjątkowo łatwo wprowadza w taki stan, ponieważ:
- zadanie jest angażujące,
- poziom trudności można dopasować do własnych możliwości,
- postępy są widoczne niemal natychmiast.
To połączenie sprawia, że budowanie staje się jednocześnie relaksujące i satysfakcjonujące.
Dopamina – nagroda dla mózgu
Ludzki mózg lubi widzieć efekty swojej pracy. Za każdym razem, gdy kończysz kolejny etap budowy lub rozwiązujesz mały problem konstrukcyjny, uruchamia się układ nagrody. Wydzielana jest dopamina, która odpowiada za uczucie satysfakcji i motywuje do dalszego działania.
To właśnie dlatego budowanie LEGO® może być tak wciągające. Każdy kolejny krok daje mózgowi sygnał: „Dobrze sobie radzisz. Idź dalej.”
W przeciwieństwie do wielu codziennych obowiązków efekty są widoczne niemal od razu, a to bardzo silnie wpływa na poczucie zadowolenia.
Trening dla pamięci i koncentracji
Budowanie z klocków wymaga ciągłego skupienia uwagi. Trzeba:
- analizować instrukcję,
- odnajdywać odpowiednie elementy,
- zapamiętywać kolejne etapy,
- kontrolować poprawność konstrukcji.
W efekcie aktywowane są obszary mózgu odpowiedzialne za pamięć roboczą, koncentrację i myślenie przestrzenne. To jeden z powodów, dla których wielu dorosłych traktuje LEGO® nie tylko jako hobby, ale również jako formę „gimnastyki dla mózgu”.
Budowanie wspiera neuroplastyczność
Jednym z najważniejszych odkryć współczesnej neurologii jest neuroplastyczność, czyli zdolność mózgu do tworzenia nowych połączeń nerwowych przez całe życie.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu sądzono, że mózg dorosłego człowieka rozwija się w ograniczonym stopniu. Dziś wiemy, że regularne uczenie się nowych rzeczy, kreatywność i aktywności wymagające rozwiązywania problemów pomagają utrzymywać jego sprawność.
Według specjalistów budowanie z LEGO® może wspierać procesy neuroplastyczne poprzez angażowanie obszarów odpowiedzialnych za kreatywność, planowanie i rozwiązywanie problemów.
Krótko mówiąc – budując, ćwiczymy mózg podobnie jak mięśnie podczas treningu.
LEGO® a kreatywność
Neurolodzy i psychologowie od lat badają wpływ zabawy na funkcjonowanie mózgu. Okazuje się, że kreatywne aktywności pomagają wyjść z utartych schematów myślenia. Podczas budowania mózg zaczyna tworzyć nowe połączenia pomiędzy pomysłami, co może przekładać się na większą elastyczność myślenia również poza samym hobby.
To dlatego wiele osób zauważa, że po czasie spędzonym przy LEGO® łatwiej rozwiązuje problemy lub wpada na nowe pomysły.
Dlaczego dorośli coraz częściej wracają do LEGO®?
Współczesne życie jest pełne ekranów, informacji i nieustannego pośpiechu. Mózg rzadko ma okazję skupić się na jednej rzeczy przez dłuższy czas. Budowanie z LEGO® daje coś, czego wielu dorosłym brakuje:
- skupienie,
- spokój,
- kreatywność,
- poczucie sprawczości,
- odpoczynek od cyfrowego świata.
Nie jest więc zaskoczeniem, że coraz więcej osób traktuje budowanie nie jako zabawkę, ale jako świadomy sposób na relaks i dbanie o dobrostan psychiczny.